Temel ayrım
SKU, mağaza içi stok kontrolünüz için kendinizin belirlediği dahili koddur. GTIN, GS1 kuruluşu tarafından tescil edilen küresel standart ürün numarasıdır. Barkod ise okuyucunun bu numarayı algılaması için basılan siyah-beyaz çizgilerden oluşan optik desendir.
Kısa cevap: ürün kimlik kodları karşılaştırma tablosu
Ürün kataloğunuzu veya barkodlu kasa sisteminizi kurarken bu tabloyu elinizin altında bulundurun:
| Terim | Nedir | Kim oluşturur | Nerede kullanılır | İki dükkan farklı kod kullanabilir mi? |
|---|---|---|---|---|
| SKU | Dahili stok takip kodu (Stock Keeping Unit) | Perakendecinin veya dükkanın kendisi | Dahili kasa, sayım fişleri, toptancı siparişleri | Evet (her işletme kendi ihtiyacına göre belirler) |
| GTIN | Küresel Ticari Ürün Numarası (GS1 veri standardı) | Marka sahibi veya üretici GS1 üzerinden | Küresel tedarik zinciri, toptan satış, kasa okutma | Hayır (o ürün için dünya genelinde tektir) |
| UPC | Evrensel Ürün Kodu (özellikle UPC-A biçimi) | GS1 aracılığıyla üretici | Perakende kasaları, ağırlıkla ABD ve Kanada | Hayır (benzersiz 12 basamaklı GTIN-12 kodlar) |
| EAN | Avrupa Ürün Numarası (özellikle EAN-13 biçimi) | GS1 aracılığıyla üretici | Türkiye, Avrupa ve dünya genelindeki kasalar | Hayır (benzersiz 13 basamaklı GTIN-13 kodlar) |
| Barkod | Çizgi ve boşluklardan oluşan optik sembol | Ambalaj matbaası veya mağazanın etiket yazıcısı | Fiziksel ambalaj, raf etiketleri, koli yüzeyleri | Uygulanamaz (verinin görsel temsilidir) |
Özetle: barkod çizgilerin resmidir; GTIN, UPC ve EAN standart ürün numaralarıdır; SKU ise dükkanınızın iç takip kodudur.
SKU (Stok Takip Kodu) nedir?
SKU (Stock Keeping Unit), ürünleri kendi işletmeniz içinde takip etmek için oluşturduğunuz dahili koddur. Uluslararası kuruluşlar tarafından denetlenmez:
- Yapısını mağaza belirler: Harf ve rakamları ekibinizin anlayacağı şekilde seçersiniz; örneğin 500 ml su için ICE-SU-500 veya sade kruvasan için UNL-KRV-SAD gibi.
- Çalışanlar için tek bakışta anlaşılır: İyi bir stok kodu ürünün grubunu ve boyutunu gösterir; personelin okuyucu olmadan ürünü bulmasını sağlar.
- Barkod etiketi olmadan da çalışır: Bir butik veya kafe, binlerce ürünü etiket basmadan defterde veya tabloda sadece SKU ile yönetebilir.
- Sadece sizin işletmenize özeldir: Karşı caddedeki rakip market aynı sodayı bambaşka bir dahili SKU koduyla satabilir.
Barkod nedir?
Barkod bilginin kendisi değil, optik okuyucunun rakamlara dönüştürdüğü koyu çizgiler ve açık boşluklardan oluşan bir desendir:
Semboloji ve sayısal içerik:
Barkod çizgilerin kendisidir (örneğin UPC-A, EAN-13 veya Code 128); altındaki sayılar ise kodlanmış metindir.
Optik tarama:
Lazer ışını veya telefon kamerası çizgilerin ve boşlukların kalınlığını ölçerek orijinal rakamları yeniden oluşturur.
İçinde fiyat veya ürün adı yazmaz:
Barkodun içinde doğrudan fiyat bilgisi bulunmaz; programınızın ürün kartını bulmasını sağlayan bir anahtardır.
GTIN nedir?
GTIN (Global Trade Item Number), kâr amacı gütmeyen küresel GS1 kuruluşu tarafından yönetilen ve ticari ürünleri dünya çapında benzersiz kılan ana veri standardıdır:
Küçük paketlerde (sakız, ruj gibi) uzun barkodun sığmadığı yerlerde EAN-8 sembolüyle basılır.
Öncelikle UPC-A barkodlarında kodlanır; ABD ve Kanada pazarında standarttır.
EAN-13 barkodlarında kodlanır; Türkiye, Avrupa, Asya ve dünyada en yaygın perakende standardıdır.
Toptan taşıma kolileri ve koli ambalajlarında ITF-14 veya GS1-128 sembolleriyle kullanılır.
Sektörün 2027 hedefi, perakende POS kasa sistemlerinin mevcut doğrusal barkodlara ek olarak belirlenen GS1 2D karekod ve iki boyutlu barkodları da okuyabilmesidir. GS1 US şu anda tek seferlik $30 ücret karşılığında bireysel bir GS1 US GTIN sunmaktadır; diğer GS1 üye kuruluşları ise bölgesel ücret yapıları uygular. Buna ek olarak, her GTIN bir GS1 firma öneki, üretici ürün referansı ve sonunda matematiksel bir kontrol basamağı içerir.
UPC ve EAN: tarihsel ve coğrafi ayrım
Esnaf sık sık UPC barkodlarını EAN'a çevirmesi gerekip gerekmediğini sorar. Aslında ikisi aynı GS1 ailesinin parçalarıdır:
Bir ürünün aynı anda hem SKU'su hem barkodu olabilir mi?
Evet. Aslında küçük bir perakende dükkanını düzenli yönetmek her iki kodun birlikte kullanılmasını gerektirir:
Gerçek bir dükkan örneği:
Brezilya Çekirdek Kahve 1 kg
COF-BRAZIL-1KG
7891234567890 (EAN-13)
Üretici, kasada hızlı okutulması için pakete 13 basamaklı EAN-13 barkodu basar. Dükkanınızda ise 'COF-BRAZIL-1KG' stok kodunu verirsiniz; böylece çalışanlar 13 haneli sayıyı yazmadan sipariş ve sayım yapabilir.
Dükkandaki her ürün için mutlaka barkod gerekir mi?
Hayır. Birçok başarılı esnaf barkodlu ürünlerle sadece isim veya SKU ile takip edilen ürünleri bir arada satar:
- Unlu mamuller ve sıcak içecekler: Tezgâhta pişirilen poğaça, börek veya kahvelere yapışkanlı barkod etiketi yapıştırmak pratik değildir.
- Kilo ile satılan meyve, sebze ve kuruyemiş: Tartılarak satılan ürünler terazi PLU kodu veya kasa arama ekranından çok daha hızlı kaydedilir.
- El yapımı ve tasarım eşyalar: Seramik ürünler veya butik giysilerde ticari barkod etiketi ürünün estetiğini bozar.
- Mağaza içi sarf malzemeleri: Gider kontrolü için tutulan rulo fişler, karton bardaklar ve temizlik deterjanları.
Tedarikçi barkodu değiştirdiğinde ne yapılmalı?
Mağaza sahipleri tanıdıkları bir ürün aniden okunamadığında şaşırabilir. Tipik durumlar şu şekilde yönetilir:
Ambalaj tasarımının yenilenmesi:
Gramaj ve içerik aynıysa üretici genelde aynı GTIN kodunu korur; çizgilerin altındaki sayıları kontrol edin.
Gramajın küçültülmesi (shrinkflation):
Bisküvi 400 gramdan 360 grama düşerse GS1 kuralları yeni bir GTIN zorunlu kılar. Sisteminizde yeni bir ürün kartı açın.
Toptancı distribütörün değişmesi:
Şekeri aldığınız toptancı değişse bile paketteki üretici barkodu aynı kalır; sadece faturadaki ürün kodu değişir.
Tek kutu yerine 6'lı koli teslimatı:
Asla 6'lı paketin barkodunu tekli kutu kartında okutmayın; çoklu paketlerin kendi ürün kartı olmalıdır.
Koli barkodu vs adet barkodu: ambalaj basamakları
Mal kabulünde çalışanlar çoğu zaman toptan kolisini okutup kasanın bu 14 haneli numarayı neden tanımadığını sorar. Ambalaj hiyerarşisini bilmek hataları önler:
Müşterinin kasada ödediği tek bir çikolata veya içecek şişesinin üzerinde basılı olan barkod.
6 adetlik naylon ambalaj; toptan satılabilir veya rafa tek tek dizilmek üzere açılabilir.
24 adet içeren mukavva koli; dükkandaki raf sayımlarında asla bu kodu okutmayın.
Excel neden bazen barkod numaralarını bozar?
Küçük perakendede en sık karşılaşılan veri sorunlarından biri, stok tablolarını Microsoft Excel programında açarken veya düzenlerken ortaya çıkar. Excel içindeki varsayılan sayısal işlemler, barkod dizilerinin gösterilme veya saklanma biçimini değiştirebilir:
Baştaki sıfırın silinmesi:
Cause: Excel, 012345678905 kodunu 12345678905 sayısı olarak algılar ve ilk sıfırı otomatik olarak atar.
Prevention: Barkodları girmeden veya yüklemeden önce sütun biçimini açıkça Text (@) olarak ayarlayın.
Bilimsel gösterime (üstel sayıya) dönüşme:
Cause: Excel, 12 veya daha fazla basamaklı uzun sayıları bilimsel gösterimle (örneğin 7.89123E+12) sunabilir. Bilimsel gösterim tek başına basamakların silindiği anlamına gelmez; ancak hücreyi biçimlendirmeden görüntülemek veya kaydetmek karışıklığa yol açar.
Prevention: CSV dışa aktarırken kodları tırnak içine alın veya Power Query ile Metin veri türünde içe aktarın.
Excel programında 15 basamaklı duyarlık sınırı:
Cause: Excel sayısal duyarlığı 15 anlamlı basamakla sınırlıdır. 16 veya daha fazla basamaklı tanımlayıcılar duyarlık kaybına uğrayabilir; çünkü 15. basamaktan sonraki rakamlar sıfıra dönüştürülür.
Prevention: Bu nedenle tam korunmanın önem taşıdığı durumlarda barkod ve SKU tanımlayıcıları Text (@) olarak depolanmalı ve içe aktarılmalıdır.
Microsoft Destek dokümantasyonu, Excel içindeki sayısal duyarlığın 15 anlamlı basamakla sınırlı olduğunu doğrulamaktadır; tam veri korumasının gerektiği durumlarda barkod ve SKU tanımlayıcıları Text (@) olarak saklanmalı ve içe aktarılmalıdır.
Retail Scan & Stock ürün kodlarını nasıl güvende tutar?
Retail Scan & Stock, ürün kodlarınızı tablo hataları ve pahalı donanımlar olmadan yönetmeniz için geliştirilmiştir:
Standart perakende barkodlarını kamerayla okuma:
Modern akıllı telefon kameraları yaygın perakende barkodlarını tarayabilir ve küçük mağaza envanteri için genellikle yeterlidir; UPC-A, EAN-13 ve Code 128 biçimlerini hızla çözer.
Barkod ve SKU için ayrı alanlar:
Ürünleri dilediğiniz gibi arayabilmeniz için kendi stok kodlarınızı üretici barkodunun yanında tutun.
Barkodsuz ürünler için hızlı klavye araması:
Unlu mamulleri, meyveleri veya el yapımı ürünleri isme göre arayarak sayım listenize kolayca ekleyin.
Korumalı metin biçiminde dışa aktarım:
Baştaki sıfırları koruyan ve bilimsel gösterim hatasını engelleyen CSV ve Excel tabloları üretir.
Free planda 1,000 SKU'ya kadar destek:
Kalıcı Free planında 1,000 SKU'ya kadar katalog, 5 açık belge ve 30 günlük geçmiş yönetin.
Sıkça Sorulan Sorular
Sattığım ürünler için kendi kafamdan barkod numarası uydurabilir miyim?↓
Evet, ancak yalnızca mağaza içi kullanım için. Sadece kendi dükkanınızda satış yapıyorsanız dahili barkodlar oluşturabilirsiniz (çoğunlukla Code 128). Bazı pazar yerleri ve büyük perakende ortakları GS1 lisanslı GTIN numaralarını veya onaylı bir muafiyeti zorunlu tutar. Satış yapmayı planladığınız kanalın güncel şartlarını mutlaka kontrol edin.
UPC-A ile EAN-13 barkodu arasındaki fark nedir?↓
UPC-A 12 basamaklıdır ve ABD ile Kanada'da yaygındır; EAN-13 ise 13 basamaklıdır ve Türkiye dahil dünyada standarttır. 12 haneli bir UPC'nin başına sıfır eklendiğinde eşdeğer bir 13 haneli GTIN-13 elde edilir.
Tablo programım 12 basamaklı barkodu neden artılı bir formüle dönüştürdü?↓
Excel uzun sayıları bilimsel gösterimle sunabilir. Bu gösterim basamakların bozulduğu anlamına gelmez; nitekim Excel sayısal duyarlığı 15 basamağa kadar korunur. Yine de barkod ve SKU verilerini Text (@) biçiminde saklamak ve içe aktarmak olası hataları önler.
İki farklı dükkan aynı SKU'yu farklı ürünler için kullanabilir mi?↓
Evet. SKU tamamen dükkanın kendi iç kodudur. Bir kırtasiye 'DEF-01' kodunu bir deftere verirken, bir butik 'DEF-01' kodunu bir kemere verebilir.
Telefonla stok sayımı yapmak için mutlaka barkod şart mı?↓
Hayır. Barkod okutmak daha hızlı olsa da Retail Scan & Stock ile barkodsuz ürünleri katalogdan isim veya SKU ile aratarak da sayabilirsiniz.
GTIN-14 nedir ve ürün barkodundan ne farkı vardır?↓
GTIN-14, toptan sevkiyat kolilerine verilen 14 basamaklı koddur. O kolinin içinde birden fazla perakende satış birimi olduğunu gösterir.